Olsztyn24 - Gazeta On-Line
Portal Informacyjny Miasta Olsztyn i Powiatu Olsztyńskiego

Olsztyn24
R E K L A M A
W E R S J A   M O B I L N A   O L S Z T Y N 2 4    P O L E C A M Y
Strona Olsztyn24 na urządzenia mobilne z ekranem dotykowym Projektowanie stron internetowych, tworzenie stron, agencja interaktywna NETTOM.com
R E K L A M A
Wydrukuj Email Jerzy Szczudlik. | 2016-11-07 14:36 | Rozmiar tekstu: A A A
KULturĄ W PŁOT

Zabytkowy mebelek

Olsztyn24
Elżbieta Lenkiewicz (w środku) odebrała odznaczenie podczas inauguracji roku kulturalnego 2016/2017 na Warmii i Mazurach
Teatr zwykle kojarzy się ze sceną, bo i z reguły jest w nim podwyższone miejsce, na którym aktorzy próbują nam coś opowiedzieć. Poza tym scena oznacza również teatr w ogóle. Dzisiaj jednak chciałbym poświęcić felieton teatrowi szczególnemu – teatrowi stolikowemu.

Stół - to mebel z płaskim blatem podparty zazwyczaj czterema nogami, który wyjątkowo dobrze się wszystkim kojarzy. To przy nim jadamy nasze posiłki, przy nim odbywamy najczęściej rozmowy, te co powinny cementować rodzinę i te, gdzie szukamy ważnych kompromisów (od czasów legendarnego celtyckiego króla Artura zwany okrągłym stołem). To na stół możemy wyłożyć wszystkie karty, to w niego możemy uderzyć, aby odezwały się nożyce. Nic więc dziwnego, że mebel ten znakomicie nadaje się na miejsce, w którym odbywa się przedstawienie teatralne.

Czytanie sztuk nie jest zjawiskiem nowym. Przed rozpoczęciem prób na scenie, aktorzy w obecności reżysera czytają wielokrotnie tekst siedząc przy stole, poszukując klucza do wybranego spektaklu i pomysłu na grane przez siebie role. I stąd zapewne wziął się pomysł zorganizowania odrębnego bytu, jakim jest teatr stolikowy. Użyto w nazwie zdrobnienia stołu, by podkreślić kameralność prezentowanych tam utworów. Bo to właśnie przy stoliku siadamy w małym gronie do partyjki brydża lub do poplotkowania ściszonymi glosami o bliźnich. Niechaj przemówi Stanisław Wyspiański:
R E K L A M A
banner
MUZA:By zacząć sztukę, stworzyć dzieło,
potrzeba męki, trudu, pasji,
bólu, skarg, żalu, smętku, lęku,
grozy, litości.
KONRAD:Teatr stary.
MUZA:Silne ma podstawy budowy.
Chcesz tworzyć?...
KONRAD: Tworzę.
MUZA: Teatr?!
KONRAD: Nowy.
MUZA: Inny?
KONRAD: Zobaczysz – Patrz i uważ…
MUZA: Czy tu potrzebna nowa forma,
czy konieczna?
Pewno jaka sprawa odwieczna; -
by zeszła tylko Duze i Sorma*,
i kurtynę wnieść można.
Sarah czy Modrzejewska…
Oto jak myślę, sztukę,
tragedię wprowadza artystka.
W grze jej i w każdym geście
tu będzie czaru lubystka,
że wszyscy, jak tu jesteście,
pod jej urokiem w błędzie,
w złudzeniu…
KONRAD: Że wszystko więc polega na…
MUZA: Wypowiedzeniu.


*(nazwiska aktorek, włoskiej i niemieckiej)

Święta prawda, wszystko w teatrze stolikowym  polega na  w y p o w i e d z e n i u. I jeszcze musi pojawić się Muza, która by stworzyć dzieło, nie zawaha się poświęcić (jak w cytowanym fragmencie): męki, trudu, pasji, bólu, skarg, żalu, smętku, lęku, grozy, litości. Na szczęście dla nas pojawiła się Elżbieta Lenkiewicz, była wieloletnia kierowniczka literacka olsztyńskiej sceny im. Jaracza. To ona od 20 lat prowadzi teatr stolikowy, jest jego twardą ręką i dobrym duchem, a przede wszystkim wytrwałym promotorem. Jak to dobrze, że w czasie najważniejszej nomen omen próby, kiedy olsztyński teatr odmówił „stolikowi” swojego dalszego patronatu, porzuciła żale i skargi, a wzmocniła swoją pasję i trud. Z „niewielką pomocą” przyjaciół nie złożyła broni… przepraszam, stolika i kontynuowała to zbożne dzieło. W spiekocie, w słocie i w zamrozie dociera ze swoimi aktorami do bibliotek, domów kultury, klubokawiarni, a zdarza się, że i pod prywatne strzechy, by… nie bójmy się górnolotnych słów, krzewić kulturę. Jeśli góra (widzowie) nie może przyjść do Mahometa (teatr), to Mahomet musi przyjść do góry. I dociera, za pozyskane z projektów grosze, za skromne datki sponsorów. Ale przede wszystkim za wdzięczne serca stłoczonych w małych salkach widzów, za ich szczere owacje, za wzajemne zrozumienie, że życie bez teatru nigdy nie będzie pełne. I znowu oddajmy głos Wyspiańskiemu:

MUZA: Ja już gotowa.
KONRAD: Oto ich widzę! Stoją około mnie żywi:
ci, kunsztem sztuki pozwani do życia.
Grajcie – a z pełnej duszy. Dobądźcie z ukrycia,
co w was tajne, co kryjecie. – A ty bądź przewodnia.
REŻYSER: Hej, światła!!
MUZA: A w czyim ręku pochodnia?!
KONRAD: Polska współczesna!
MUZA: Tłumaczysz się jasno.
KONRAD: Tu mnie ciasno.
REŻYSER: Szerzej, wy razem – rozstąpić się! Pozy!
Przybieżcie pozy:
Litość, zmęczenie, gorycz, moment grozy.
KONRAD: I nawet nie spytasz, jaka słów będzie treść?
MUZA: Chcę akcji, działaj, dajęć pole,
Zagraj, jak zechcesz, twoją rolę,
a możesz ich, gdzie zechcesz, wieść!


Ela Lenkiewicz została ostatnio wyróżniona przez Ministerstwo Kultury odznaczeniem „Gloria Artis”, przyznawanym za działalność kulturalną i ochronę kultury i dziedzictwa narodowego. Serdecznie jej, w imieniu własnym i Waszym, moich czytelników, gratuluję.

Teatr stolikowy to poza wszystkim teatr wyobraźni. Ale też jest czymś znacznie więcej niż słuchowiskiem. Mamy kontakt z siedzącymi przed nami aktorami, którzy przez ostatnie 20 lat nauczyli się dzielić swój talent pomiędzy scenę a stolik. Rozumieją, jakim podlegają ograniczeniom (ruch w przestrzeni krzesła, lampka w miejsce reflektorów, brak kostiumów, scenografii i całej teatralnej machiny). Ale czują, że tekst dramatu musi wybrzmieć tak samo prawdziwie i szczerze jak na deskach sceny. Ale wiedzą, że przed nimi siedzi najprawdziwszy z prawdziwych widz, miłośnik teatru pod każdą postacią, przeto nie ma tu miejsca na fałszywe tony, na odczytanie wypracowania, na odwalenie pańszczyzny. Bo my, wierna publiczność, musimy ich zobaczyć w tych niewidzialnych kostiumach, w tej niedostrzegalnej scenografii, wreszcie w tej nieuchwytnej atmosferze. I oni tak właśnie nam się ukazują. W niezliczonych (choć Ela, jako osoba niezwykle skrupulatna, dokładnie wie, ile ich było) sztukach, polskich i obcych dramatopisarzy, które nas bawią, wzruszają i uczą rozumieć otaczający świat. I podchodzą tak blisko nas, pozwalając, byśmy traktowali teatr stolikowy jako nasz własny. Oby trwał wiecznie! Jak teatr Wyspiańskiego:

REŻYSER: Role rozdane! – kto zaczyna?
Na miejsca! – Wznosi się kurtyna! –
MUZA: Ktokolwiek żyjesz w polskiej ziemi
i smucisz się, i czoło kryjesz,
z rękami w krzyż załamanemi
biadasz – przybywaj tu – odżyjesz!

W Przestrzeń rzucimy wielkie słowa,
tragiczną je ubierzem maską.
Ktokolwiek wiesz, co znaczy polska mowa,
przybywaj tu – odżyjesz Słowa łaską.


Jerzy Szczudlik

PS Pozwólcie Państwo na wątek osobisty. Od lat i moje sztuki goszczą przy stoliku. Zapraszam tych, którzy nie mieli okazji usłyszeć mojego dramatu „Ostatnia rola” (był prezentowany na początku tego roku w GOK w Gietrzwałdzie), do Pubu w Łupstychu (19 listopada, godz. 16.00) lub do biblioteki Planeta 11 w Olsztynie (21 listopada, godz. 18.00). Do zobaczenia!

Komentarze [5]
~siostrunia / 2016-11-08 10:09
Kochana Elu! Gratulacje.Nikt tak jak Ty nie kocha Teatru Stolikowego. Nikt tak jak ja nie kocha Siostruni! Pozdrawiam.
~polonistka / 2016-11-08 08:33
Dziękuję Panu Jerzemu Szczudlikowi za ten felieton! Pani Elżbiecie Lenkiewicz gratuluję zasłużonego wyróżnienia.Chodzę, jeżdżę za tym teatrem gdzie się da. Uwielbiam taki odbiór sztuk. I tylko czasem żal,że tej formy teatru nie ma już w naszym Jaraczu. Została brzydko wyrzucona.Na szczęście pasjonaci uratowali Teatr stolikowy!Dziękujemy!
~Bożenna / 2016-11-07 21:21
Serdeczne gratulacje !!! I niech zawsze ten "TEATR PRZY STOLIKU" żyje.
~fanka / 2016-11-07 19:33
I za tę nieuchwytną atmosferę serdeczne dzięki.
~Tomek / 2016-11-07 17:52
Brawo Elu !!! Serdeczne gratulacje !!! Idź dalej tą drogą. Pozdrawiam.
Dodaj komentarz
Komentarze w Olsztyn24 pojawiają się po akceptacji moderatora.
Autor komentarza
Na podstawie Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny [Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zmianami] - ochronie dóbr osobistych służą również pojęcia zniesławienia i zniewagi, które to działania są przestępstwami i popełnienie ich pociąga odpowiedzialność karną. Karane są one karą grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności, w zależności od charakteru przestępstwa. Redakcja Olsztyn24 nie ponosi odpowiedzialności za treść publikowanych komentarzy.
R E K L A M A
Podobne artykuły
Najnowsze artykuły
Polecane wideo
Najczęściej czytane
Ostatnie komentarze
Najnowsze galerie
RSS| O Gazecie| Nasze loga| Regulamin Olsztyn24| Kontakt| Reklama| Copyright by Olsztyn 24. Wszelkie prawa zastrzeżone.